Boek Nederlands

De avond is ongemak : roman

De avond is ongemak : roman

De dood van een jongen uit een gereformeerd gezin heeft grote invloed op het leven van zijn ouders en zijn broer en zussen.
Titel
De avond is ongemak : roman
Auteur
Marieke Lucas Rijneveld 1991-
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij Atlas Contact, 2018
272 p.
ISBN
9789025453527 (hardback)

Beschikbaarheid en plaats in de bib

Besprekingen

Rijneveld vangt de leegte

Als de oudste zoon uit een gelovig boerengezin vlak voor Kerst verongelukt, wordt de kerstboom aan de straat gezet en het kerstdiner weggedaan. 'Later dacht ik weleens dat hier de leegte begon', mijmert zusje Jas, hoofdpersoon uit De avond is ongemak, de debuutroman van dichter Marieke Lucas Rijneveld (1991).

Die leegte vangt Rijneveld in genadeloze beelden. Neem de ouders, die hun waterbed na de dood van hun zoon wegdoen; het deint te veel tijdens het huilen. De vader laat het matras leeglopen op het erf, de plas water bevriest en het ijs kraakt als de lijkwagen eroverheen rijdt. Verdriet en kilte binnen een huwelijk kan moeilijk nog ijzingwekkender worden neergezet.

Sterk is Rijneveld ook in het oproepen van de grauwe sfeer op de boerderij; koeien met blaren in hun bek, ingevroren palingen gewikkeld in het Reformatorisch Dagblad, twee rieken die met hun tanden in elkaar liggen 'als biddende handen'.

Soms schiet de schrijver door. De stoet aan dode dieren staat wat al te flagrant symbool voor de alom aanwezige Dood. Met metaforen had ze veel zuiniger kunnen zijn en vieze woorden ('poepgaatje' is favoriet) verliezen hun lading als je ze zo vaak herhaalt als Rijneveld doet.

Kwalijker is dat er inhoudelijk veel niet klopt. Het bed van Jas is te klein. Maar dat was het…Lees verder

Twee dagen voor kerst waagt Matthies een poging om via het ijs naar ‘de overkant’ te schaatsen. Hij zakt door het ijs en sterft. De ouders zwijgen over de dood van hun zoon. Moeder stopt met eten, vader leest niet langer voor. De naamloze tienjarige ik-figuur doet haar jas niet meer uit, zelfs als het hoogzomer wordt. Bij haar broer Obbe en zus Hanna zoekt ze tevergeefs op extreme manieren troost. Wanneer de MKZ-crisis toeslaat, wordt de sfeer in het zwaar gereformeerde gezin nog beklemmender. De overkant blijft voor Jas het symbool voor de ontsnapping aan het knellende bestaan. Ze doorloopt de diverse stadia van de rouw: ontkenning, boosheid, marchanderen, verdriet en depressie en aanvaarding. De auteur (1991) is schatplichtig aan Jan Wolkers door bloemrijk taalgebruik, motto, thema van de overleden broer en rol seksualiteit. Een ontwikkelingsroman in drie delen: dood Matthies, langzaam uiteenvallen van het gezin en onontkoombaar einde. Overvloedige herhaling van (Bijbelse) motieven …Lees verder

God is minder op 'de zaak'

Marieke Lucas Rijneveld debuteert met een overdonderende roman over een gewond gezin.

Geen muziek zonder stilte, zonder stilte geen muziek. Naar adem happend sla ik 'De avond is ongemak' dicht. Het verhaal is na ruim honderd pagina's even tot rust gekomen in een weiland. De twaalfjarige Jas haalt, voor het gaat regenen, samen met haar vader en broer Obbe hooibalen van het land. Ze hebben pauze, eten een donut. Water uit een lege colafles gaat van hand tot hand. Een heel gewone scène. Maar de donut is oud en niet te vreten. Toch neemt Jas nog een hap want "drie mensen die zittend op een hooibaal een donut eten moeten wel iets met elkaar gemeen hebben". Er is zelfs een glimlach waarneembaar op het van gezicht pa. "Matthies kon twee hooipakken tegelijk optillen", zegt Jas, aangemoedigd door zo veel gemoedelijkheid, waarop die glimlach van zijn gezicht verdwijnt: "Over de doden praten we niet, die gedenken we."

Jas is de heldin van het romandebuut van Marieke Lucas Rijneveld. In 2016 won zij de C. Buddingh'-prijs voo…Lees verder